Fatih Karahan Savaş Etkilerine Rağmen Dezenflasyon Kararlılığını Vurguladı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, küresel jeopolitik gelişmelerin Türkiye’nin dezenflasyon sürecini etkilemesine rağmen, fiyat istikrarı hedefine ulaşma kararlılıklarını sürdürdüklerini açıkladı. Karahan, enerji fiyatlarındaki artışların Nisan ayı enflasyon verilerine yansıdığını belirtirken, sıkı para politikası duruşunun orta vadeli görünümü bozmasına izin vermeyeceklerini vurguladı. Ayrıca, katılım finans sektörünün finansal derinleşme ve kapsayıcılık açısından kritik rol oynadığını ifade etti.

Enflasyon Görünümüne Savaşın Etkileri

Küresel ekonominin jeopolitik gelişmeler ve artan belirsizliklerin belirleyici olduğu bir süreçten geçtiğini kaydeden Karahan, özellikle enerji fiyatlarında yaşanan artışların küresel ölçekte enflasyon görünümünü olumsuz etkilediğini belirtti. Nisan ayı enflasyon verisinde savaşın etkilerini net bir biçimde gördüklerini dile getirdi. Enerji kaynaklı etkilerin kısa vadede devam edeceğini öngördüklerini bildirdi.

Karahan, bu etkilerin orta vadeli enflasyon görünümü üzerindeki yansımalarının para politikası duruşuyla şekilleneceğini ifade etti. Merkez Bankası olarak temel önceliklerinin fiyat istikrarını sağlamak olduğunu vurguladı. Savaşın dezenflasyon sürecini etkilemesinin kararlılıklarını değiştirmeyeceğini aktardı.

Nisan ayında yıllık enflasyonun yüzde 32,4 olduğunu belirten Karahan, küresel gelişmelerin yansımalarını yurt içi enflasyon gelişmelerinde de gözlemlediklerini söyledi. Mayıs 2024’te ulaşılan zirve ile kıyaslandığında dezenflasyonda önemli bir mesafe kat edilmesine rağmen enflasyonun halen yüksek seyrettiğini dile getirdi. Özellikle enerji fiyatlarındaki gelişmelerin Nisan’da enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturduğunu, gıda ve giyim fiyatlarının da yüksek artmasıyla piyasa beklentilerinin üzerinde bir enflasyon gerçekleştiğini bildirdi.

Fatih Karahan, sıkı para politikasıyla son dönemde enflasyonda gözlenen bozulmanın orta vadeli görünümü bozmasına izin vermeyeceklerini kaydetti.

Cari Denge ve Katılım Finansın Rolü

TCMB Başkanı Karahan, yılın ilk dört ayında temel mal ve hizmet gruplarında dezenflasyon eğiliminin yavaşlayarak devam ettiğini belirtti. Gıda ve özellikle enerji gruplarının enflasyonu yukarı yönlü etkileyen ana kalemler olduğunu ifade etti. Akaryakıt fiyat gelişmelerinin etkisiyle ulaştırma hizmetlerindeki fiyat artışlarının güçlü seyrettiğini ekledi. Para politikasındaki sıkı duruş sayesinde, 2025 yılında katılık görülen hizmet grubunda daha ılımlı bir seyir gözlemlediklerini aktardı.

Cari işlemler açığının ilk çeyrek itibarıyla tarihsel ortalamalarının altında olduğunu ve belirgin bir iyileşme sağlandığını dile getirdi. Yükselen enerji fiyatlarının enerji ithalatındaki artış kanalıyla cari denge üzerindeki yukarı yönlü baskıları artırdığını söyledi. Buna karşın, gerileyen altın ithalatının cari dengeye pozitif katkı verdiğini belirtti. Karahan, cari açık üzerindeki yukarı yönlü riskler belirginleşse de 2026 yılında cari açığın milli gelire oranının tarihsel ortalamasının altında kalmaya devam edeceğini öngördüklerini açıkladı.

Fatih Karahan, ekonominin uzun yıllardır süregelen yapısal meselelerinden birinin yatırımlar için ihtiyaç duyulan tasarruf düzeyine yeterince ulaşılamaması ve kronik cari açık verilmesi olduğunu belirtti. Bu sorunun kalıcı çözümü için yurt içi tasarrufların artırılması gerektiğini, finansal sistemin derinleştirilmesi ve kaynakların sisteme dahil edilmesinin büyük önem taşıdığını vurguladı. Bu noktada katılım finans sektörünü makroekonomik istikrar açısından önemli bir bileşen olarak değerlendirdiklerini ekledi.

Katılım finans sektörünün finansal kapsayıcılığı artırarak ve tasarruf tabanını genişleterek finansal sistemin derinleşmesine katkı sunduğunu ifade etti. Finansal sistemin farklı kesimlere erişimini artırmasının para politikası aktarım mekanizmasının etkinliği açısından da önem taşıdığını belirtti. Bu perspektifle, katılım finansın Türkiye finansal sistemi içerisindeki gelişimini ve güçlenmesini önemsediklerini kaydetti.

Karahan, katılım finans sektörünün büyüme temposunun yakın dönemde ivmelendiğini bildirdi. Son 15 yıllık dönemde Türkiye’de katılım finans sektörünün hızlı bir büyüme gösterdiğini ve bankacılık sektörü içindeki payının yüzde 4,6’dan yüzde 9,5’e yükseldiğini aktardı. Halihazırda 10 katılım bankasının faaliyet gösterdiğini, sektöre yeni girişlerin de gündemde olduğunu ekledi. Teknolojik yenilikler ve dijitalleşmenin de sektörün gelişimini desteklediğini belirtti.

Bu hızlı büyüme temposunun ülkemizde katılım finans sektörüne olan artan talebi gösterdiğini söyleyen Karahan, yeni kuruluşların sektöre girmesiyle hem sektörün büyüdüğünü hem de rekabet koşullarının iyileştiğini ifade etti. Katılım bankacılığının risklere karşı dayanıklı bir yapı sergilediğini, yüksek sermaye yeterliliği, güçlü aktif kalitesi ve karlılık performansının finansal istikrara katkı sunduğunu vurguladı. Mart itibarıyla katılım bankalarının ilgili göstergelerde sektörden olumlu ayrıştığını belirtti.

TCMB olarak katılım bankalarına yönelik hayata geçirdikleri düzenlemelerden bahseden Karahan, hem likidite araçlarını hem de makroihtiyati çerçevelerini sürekli güncellediklerini söyledi. Bunu yaparken katılım finansın iş modelindeki farklılıkları dikkate aldıklarını, gerektiği yerde farklılaştırmalar yaparak veya alternatif araçlar uygulayarak sektörün gelişimini desteklediklerini aktardı. Katılım finans kuruluşlarının açık piyasa işlemlerine diğer bankalarla eşit koşullarda erişimlerinin sağlanmasının bu çalışmaların en önemli sonuçlarından biri olduğunu kaydetti.

Karahan, katılım finans kuruluşlarının kredi büyüme ivmesinin son dönemde mevduat bankalarının üzerine çıktığını belirtti. 2024 Nisan’da katılım finans kuruluşlarının 3 aylık yıllıklandırılmış kredi büyümesinin diğer bankaların 17 puan gerisindeyken, 2026 Nisan’da 4 puan üzerine yükseldiğini ifade etti. Katılım finans kuruluşlarının yurt dışı finansmana erişiminin iyileştiğine işaret etti. Dezenflasyon süreciyle ülkenin makrofinansal istikrarının güçlenmesinden rekabet gücü artan katılım bankacılığının da faydalandığını vurguladı.

Fatih Karahan, Türkiye’nin yüksek büyüme potansiyeline ve düşük borçluluk düzeyine sahip olduğunu, makrofinansal istikrarının iyileştiğini ifade etti. Dezenflasyon sürecinin başarıya ulaşmasıyla finans sektörünün ülke ekonomisine artan bir katkı sunacağını öngördüklerini belirtti. Katılım finansın da bu süreçte finansal derinleşmenin devam etmesi ve finans sektörünün daha geniş kesimleri kapsaması için kritik öneme sahip olduğunu değerlendirdiklerini ekledi. Bu nedenle katılım finans kuruluşlarının sektörün geri kalanı ile olabildiğince eşit bir düzeyde rekabet etmesini sağlayacak şartları oluşturmaya çalıştıklarını kaydetti.

• #Enflasyon
• #Fatih Karahan