Güney Lübnan’da İsrail Varlığı Yeni Bir İşgal Mi Başlatıyor

İşgalci İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmalar sürerken, Güney Lübnan’daki mevcut tablo bölgenin geleceğine dair yeni tartışmaları tetikliyor. ABD’nin arabuluculuğundaki ateşkes girişimlerine rağmen İsrail ordusu, sınır hattı ve stratejik bölgelerdeki varlığını artırıyor. Son haftalardaki gelişmeler, İsrail’in Hizbullah tehdidini gerekçe göstererek yürüttüğü geçici askeri operasyon söyleminin ötesinde soruları gündeme taşıyor.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan süreçte bölgede yeni bir diplomatik harita şekilleniyor. Washington, İran ile temasları ilerletirken Lübnan dosyası da bu görüşmelerin önemli başlıklarından biri haline geldi. İran, Lübnan’daki çatışmaların sona ermesini geniş kapsamlı bir anlaşmanın şartı olarak görürken, İsrail ise Hizbullah’ın etkisiz hale getirilmeden bölgeden çekilmeyeceği mesajını veriyor.

İsrail’in Stratejik Nokta Kontrolü Tartışmaları

Son haftalarda yaşanan gelişmeler bu ayrışmayı net bir şekilde ortaya koydu. ABD destekli ateşkes girişimleri sürerken, İsrail Güney Lübnan’daki operasyonlarını genişleterek Şakif Kalesi gibi sembolik öneme sahip noktaları kontrol altına aldı. Buna karşılık Hizbullah ve İran, İsrail’in Lübnan’dan çekilmesini kalıcı uzlaşmanın ön şartı olarak görüyor.

Güney Lübnan’daki tartışma sadece İsrail ve Hizbullah arasındaki çatışmalarla sınırlı değil. Asıl soru, İsrail’in güvenlik gerekçesiyle yürüttüğünü belirttiği askeri varlığın geçici olup olmadığıdır. Litani hattından Şakif Kalesi’ne uzanan gelişmeler, İsrail’in Güney Lübnan’da yeni bir fiili durum oluşturup oluşturmadığı sorusunu gündeme getiriyor.

İsrail’in 1978 ve 1982’deki Lübnan saldırılarında Litani hattı temel güvenlik sınırı olarak görülmüştü. 1982 işgalinin ardından kurulan ve yıllarca süren ‘güvenlik kuşağı’, İsrail’in bölgedeki en önemli stratejik aracıydı. Tel Aviv yönetimi bunu sınır güvenliğiyle açıklarken, Lübnan tarafı ise fiili işgal olarak değerlendirdi.

Son aylarda İsrailli yetkililerin açıklamaları bu tartışmaları güçlendirdi. İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, ordunun Litani Nehri’ne kadar uzanan bölgede güvenlik düzenlemelerini sürdüreceğini ve Hizbullah’ın bu hatta yaklaşmasına izin verilmeyeceğini belirtti. İsrail bunu sınır güvenliğinin gereği olarak savunuyor.

Ancak Lübnan’da, amacın yalnızca sınır güvenliği ise neden bazı stratejik noktaların kalıcı şekilde kontrol altında tutulduğu sorusu öne çıkıyor. Bu sorunun merkezinde ise bölgenin en önemli stratejik noktalarından biri olan Şakif Kalesi bulunuyor. Yüksek konumu nedeniyle Litani havzasının önemli bölümünü gözetleme imkanı sağlayan kale, İsrail’in 2000’de çekilmesinin ardından Hizbullah’ın önemli kazanımlarından biri haline gelmişti.

İsrail’in son dönemdeki Litani hattı boyunca yürüttüğü faaliyetler ve stratejik noktaları kontrol altına alması, bazı uzmanlarca geçici bir askeri operasyonun ötesinde değerlendiriliyor. Güney Lübnan’daki köylerin boşalması, tampon bölge tartışmalarının yeniden gündeme gelmesi ve İsrail’in çekilmeye ilişkin net bir takvim sunmaması, bölgede yeni bir fiili durum oluştuğu yönündeki yorumları artırıyor.

Tartışılan konu, İsrail’in Güney Lübnan’da ne kadar süre kalacağı ve savaş sonrası ortaya çıkan bu yeni tablonun kalıcı bir güvenlik kuşağına dönüşüp dönüşmeyeceğidir. İsrail, askeri varlığını Hizbullah’ın sınır hattından uzak tutulması gerektiği gerekçesiyle açıklıyor. Tel Aviv’e göre Hizbullah’ın yeniden sınır bölgelerine yerleşmesi, İsrail’in kuzeyindeki yerleşimler için doğrudan tehdit oluşturuyor.

Sahadaki tablo, bu açıklamaların ötesinde bir tartışmayı da beraberinde getiriyor. İsrail’in kontrol ettiği alanlar yalnızca geçici çatışma noktalarıyla sınırlı kalmıyor; stratejik tepeler, köy çevreleri ve geçiş güzergahları da İsrail ordusunun askeri varlığını sürdürdüğü bölgeler arasında yer alıyor. Bu durum, Güney Lübnan’da geçici bir güvenlik önleminden çok daha kalıcı bir işgale doğru yol alındığına işaret ediyor.

Güneydeki birçok köyün çatışmalar ve İsrail’in askeri faaliyetleri nedeniyle büyük ölçüde boşalması, bölge halkının evlerine dönememesi, İsrail’in sahadaki varlığının yalnızca askeri değil, demografik ve siyasi sonuçlar da doğurduğunu gösteriyor. Tampon bölge tartışması bu nedenle kritik önem taşıyor.

İsrail’in Güney Lübnan’da Hizbullah’ı sınırdan uzaklaştırmak amacıyla kalıcı bir askeri hat kurması, geçmişteki güvenlik kuşağı deneyimini hatırlatıyor. 1980’lerden 2000 yılına kadar devam eden eski güvenlik kuşağı, İsrail tarafından savunulmuş ancak Lübnan’da uzun süreli bir işgal düzeni olarak görülmüştü. İsrail’in ateşkes ve diplomatik girişimlere rağmen sahadaki askeri varlığını sürdürmesi, Lübnanlı aktörler açısından güvenlik önlemi olarak okunmuyor; aksine, Tel Aviv’in savaş sonrası Güney Lübnan’da yeni bir nüfuz alanı oluşturmaya çalıştığı değerlendirmeleri güçleniyor.

Bu noktada Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Barış Gücü’nün (UNIFIL) geleceği de tartışmanın parçası haline geliyor. UNIFIL’in sahadaki dengeyi sağlama kapasitesinin sınırlı kaldığı son gelişmelerle görülüyor. İsrail’in askeri faaliyetleri, Hizbullah’ın silahlı varlığı ve Lübnan ordusunun sınırlı kapasitesi, Güney Lübnan’da güvenliği kimin sağlayacağı sorusunu karmaşık hale getiriyor.

Güney Lübnan’da yaşananlar, İsrail-Hizbullah çatışmasının devamı olarak değerlendirilemez. Bölgenin kimin kontrolünde olacağı, sivillerin evlerine dönüp dönemeyeceği, Lübnan devletinin güneydeki etkinliği ve İsrail’in çekilip çekilmeyeceği gibi sorular, savaş sonrası düzenin temel başlıkları haline geliyor. İsrail’in güvenlik gerekçesiyle sürdürdüğü askeri varlık kalıcılaşırsa, bu durum yalnızca Lübnan için değil, tüm bölge için yeni bir kriz anlamına gelebilir.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, “Lübnan’daki ateşkes, savaşı sonlandıracak nihai bir anlaşmanın ayrılmaz bir parçasıdır” açıklamasında bulundu. İsrail ise Hizbullah tehdidinin devam ettiğini savunarak askeri varlığını sürdürmekte kararlı görünüyor. Bu nedenle Güney Lübnan’daki durum, sınır çatışmaları üzerinden değil, savaş sonrası ortaya çıkan yeni bölgesel dengelerin nasıl şekilleneceği üzerinden okunuyor.

• #Hizbullah
• #İsrail